Duitse telefooncentrale WO-II

Inleiding

De voormalige Duitse Fernsprachvermittlung (telefooncentrale) werd gebouwd begin jaren ’40 tijdens de Tweede Wereldoorlog in opdracht van de Luftwaffe. Het als woonhuis in Heimatschutzstil gecamoufleerde pand maakte in die tijd deel uit van Fliegerhorst Eelde en vormt één geheel met een naastgelegen bunker. Ten westen van het huis was in de WO-II een legeringskamp met barakken gelegen voor personeel van het toenmalige vliegveld. De gebouwen werden indertijd een eind buiten het daadwerkelijke vliegveld gebouwd, ten behoeve van de veiligheid bij eventuele luchtaanvallen. Door deze ligging heeft de voormalige telefooncentrale anno 2009 de relatie met het vliegveld verloren.

Het vliegveld Eelde werd in 1931 geopend als vliegveld voor de burgerluchtvaart. Bij de bezetting van Nederland werd het onmiddellijk veroverd en reeds op 10 mei 1940 landden er Duitse vliegtuigen. In 1940 en 1941 werd het vliegveld uitgebreid naar het zuidoosten, waarbij allerlei nieuwe gebouwen als hangars, kazematten en dergelijke werden aangelegd. De gebouwen werden gecamoufleerd, meestal als boerderij, ter bescherming bij luchtaanvallen. Hierbij werden niet-bestaande luiken en vensters op de gevel geschilderd en werden werkelijke luiken uitgevoerd in staal.

Rond het vliegveld Eelde zijn verder een complex van een in Heimatschutzstil gebouwde boerderij met bijgebouwen en in dezelfde stijl gebouwde drie voormalige Duitse barakken in procedure te worden aangewezen tot provinciaal monument.

Omschrijving

De voormalige telefooncentrale is gebouwd op een rechthoekige plattegrond van 10 x 12,5 meter. De buitenmuren bestaan uit 0,5 meter dik beton met een gevelbekleding van gemetselde rode baksteen. Het pand wordt gedekt door een overkragend zadeldak belegd met een grijze pan, gelijkend op de verbeterde Hollandse pan en is voorzien van bakgoten met een houten gootlijst. De dakuiteinden zijn aan de bovenzijde van de zijmuren voorzien van een brede, grijze windveer.
De noordelijke gevel heeft een van rode baksteen gemetseld verhoogd middelgedeelte onder overkragend zadeldak met brede grijze windveer.
De gevels worden geleed door overwegend staande, rechtgesloten vensters voorzien van tweeruits bovenlicht onder hanenkam. De vensters zijn nog gedeeltelijk voorzien van de oorspronkelijke roedenverdeling. Boven het dubbele venster in de westelijke gevel een segmentboog met gemetseld boogveld van rode baksteen.
De entree bevindt zich in het midden van de noordgevel en bestaat uit een houten deur met kijkvenstertje onder bovenlicht. De zijingang is gelegen in de westelijke gevel.

Waardering

Voormalige Duitse telefooncentrale uit de Tweede Wereldoorlog, gelegen aan Oosterbroek 1a te Eelde in de gemeente Tynaarlo, gebouwd aan het begin van de Jaren ’40 naar Duits ontwerp, van belang voor de Provincie Drenthe vanwege de:

  • cultuurhistorische waarde van het object voor de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog en van belang voor Drenthe vanwege de relatie met en de geschiedenis van het vliegveld Eelde – tijdens WOII ‘Fliegerhorst Eelde’ genaamd
  • architectuurhistorische waarde vanwege het ontwerp in de typische Heimatschütz-Stil, te weten camouflagearchitectuur toegepast om strategische dienstgebouwen van de Duitse bezetter onopvallend in de omgeving te laten inpassen; vanwege de bunkerconstructie van gebouwen
  • ensemblewaarde van de gebouwen als zijnde onderdeel van een groter cluster van Duitse gebouwen die hetzelfde doel hadden
  • uitzonderlijke gaafheid
  • zeldzaamheid van de Heimatschützstil in Drenthe

Pagina informatie

« Terug
Duitse telefooncentrale
Miljoenen artikelenboltracker

Kaart en buurt